Rusty Nail (Vie)
Giai điệu ấy sôi động, vui vẻ là thế, nhưng đừng để nó đánh lừa. Đây là bài hát mang nặng một nỗi dằn vặt… nỗi dằn vặt về cái chết.
Bài viết này nằm trong chuỗi LOVE AT FIRST TITLE – một dự án thiết kế bìa đĩa không chuyên với mục đích ngợi ca những bài hát có tựa đề quá cuốn hút, khiến tôi đổ đứ đừ ngay cả khi chưa có nốt nhạc nào vang lên.
Rusty Nail (Cây đinh rỉ sét) là một bản nhạc rock có tựa đề ngắn gọn và khá tượng hình. Một cây đinh nhỏ cũ kỹ, sắt gỉ đầy mình nhô ra như mầm mống hiểm hoạ tiềm tàng từ những tấm ván cũ, những chiếc tủ gỗ gia truyền từ thời ông bà xa xưa, những chiếc cầu thang gỗ ọp ẹp… Sự hiện diện của cây đinh ấy, ta đã phát hiện từ lâu. Ta né nó hết mức có thể và nếu buộc phải hoạt động xung quanh nó, ta cũng luôn cẩn trọng để không rước họa vào người. Nhưng mối nguy không vì thế mà biến mất. Cây đinh kiên nhẫn rình rập. Vội vàng làm chi! Thể nào rồi cũng có lúc con người trở nên bất cẩn…
Đó là một phần ấn tượng tôi có trước khi nghe nhạc. Khác với hai bài đầu tiên trong dự án Love At First Title mà tôi chỉ tìm hiểu về nghệ sĩ sau khi bị chinh phục bởi âm nhạc, tôi đến với Rusty Nail khi đã có chút hiểu biết về X Japan. Tôi biết về bi kịch gia đình Yoshiki, việc cha anh tự sát khi anh còn nhỏ, và rằng anh thường xuyên đưa nỗi đau đó cùng sự ám ảnh về cái chết vào những sáng tác của mình. Tôi đã nghĩ, có lẽ cây đinh sét ấy không cần chờ lâu đâu, nhân vật chính trong bài thể nào cũng sử dụng nó để tự làm mình tổn thương, hoặc thậm chí tìm đến kết cục bi thảm nhất.
Tuy nhiên, khi âm nhạc cất lên, tôi có cảm tưởng mình không thể sai lầm hơn. Bài hát này vui quá, tràn trề sức sống quá. Nguồn năng lượng ấy đập tan hoàn toàn ấn tượng ban đầu của tôi!
Đến lúc tìm lời bài hát, tôi bất ngờ tiếp tập hai bởi cách mà ban nhạc này thể hiện bi kịch. Như dự đoán, phần lời, 1 nói về nỗi đau không thể nguôi ngoai của Yoshiki, cụ thể là tình yêu dành cho người cha đã khuất. Nhưng phần nhạc lại đầy nhiệt huyết, thậm chí còn khiến người ta muốn nhún nhẩy. Quả là dị thường!
Thời điểm ấy, tôi đang xem một bộ anime của Nhật có tên Mononoke và bị thu hút bởi phong cách làm phim độc đáo của nó. Tôi không rõ phong cách ấy tên gì, thậm chí cũng không chắc nó có tên hay không, nhưng sự cầu kỳ, quá nhiều thứ để nhìn, để nghe, để xử lý khiến tôi không thể không liên hệ bộ anime này với Rusty Nail. Cả hai đều phức tạp, đều liên tục đưa tôi đi hết bất ngờ này đến ngạc nhiên khác, và đặc biệt, đều chứa đựng sự đối lập mạnh mẽ giữa nội dung và cách thể hiện.
Một bên là phim kinh dị nhưng vô cùng rực rỡ với đủ sắc màu và hoạ tiết bắt mắt, một bên là bài hát về mất mát và thương đau nhưng lại tràn đầy hứng khởi. Chuyện vô lý như thế, ấy vậy mà vẫn có người nghĩ ra và thực hiện được. Điều đáng nói ở đây là chính cách tiếp cận ngược ngạo ấy đã giúp hai tác phẩm trên truyền đạt được những tâm tư ẩn giấu, hư thật khó phân định trong nội tâm con người. Những gì ta nghe, những gì ta thấy chưa chắc đã đúng với những điều đang ngầm diễn ra đằng sau tấm bình phong. Vẻ ngoài đạo mạo có thể là vỏ bọc che giấu việc làm bệnh hoạn trong quá khứ (Mononoke), và sự nhiệt huyết có thể là nỗ lực chối bỏ dù trong giây lát trái tim vụn vỡ (Rusty Nail).
Quá ấn tượng với khả năng phơi bày đồng thời hai mặt vấn đề của các tác phẩm này, tôi thử tìm cách đem nó vào artwork của mình. Tôi mượn phong cách thiết kế ngập tràn họa tiết kết hợp với nền loang lổ của phim Mononoke để tạo cho bìa đĩa Rusty Nail một cảm giác rối rắm, lộn xộn, trong khi vẫn thể hiện rõ ràng ý đồ của chủ thể chính – bàn tay chủ động vươn ra chạm vào cây đinh, báo hiệu cơn đau quằn quại tất phải xảy đến.
Khác với mũi quay sợi trong Công Chúa Ngủ Trong Rừng, người chạm vào cây đinh không chìm vào giấc ngủ thiên thu chỉ có thể được đánh thức bởi nụ hôn của tình yêu đích thực. Trong Rusty Nail, cây đinh rỉ sét là hiện thân cho nỗi ám ảnh của Yoshiki về việc mất người thân khi tuổi còn quá nhỏ. Anh né tránh nỗi đau ấy, lo sợ rằng một khi đủ mạnh mẽ để vượt qua, tình yêu anh dành cho cha cũng sẽ phai nhạt.
Tuy thế, anh luôn ý thức được sự hiện diện của cây đinh sét, thậm chí còn bị nó thu hút đến mức ám ảnh. Tại đây, một tầng khác của tính đối lập trong bài hát này hiện ra. Ngoài sự tương phản giữa phần nhạc mạnh mẽ và lời ca bi thiết, khán giả còn được thấy thêm mâu thuẫn giằng xé giữa những gì ngôn từ diễn tả và những khao khát thầm kín trong trái tim anh. Sâu thẳm tâm can, anh muốn đối mặt với chúng, muốn vươn tay ra chạm vào cây đinh rỉ sét, muốn đi đến tận cùng nỗi đau này bởi đó dường như là con đường duy nhất để anh giải thoát bản thân.
Tình yêu dành cho người cha quá cố là đề tài bất tận thường xuyên được Yoshiki đưa vào những sáng tác của X Japan. Vì thế, gần như mọi bài hát của họ đều mang nỗi đau dai dẳng của những tình cảm cháy bỏng không được hồi đáp. Nhưng bạn đọc đừng hiểu lầm đó là thứ âm nhạc của tuyệt vọng. Bên dưới cách chơi cuồng bạo, lời ca đầy khắc khoải là khát vọng sống mãnh liệt trào dâng. Quả thực, trên cuộc đời này, tôi chưa thấy ai khao khát được sống đến nhường ấy! Dẫu quá khứ giăng đầy những “mũi đinh” nhức nhối, hiện tại bị bủa vây bởi ám ảnh, và tương lai còn nhiều chông gai, họ vẫn như cánh bướm yếu mềm đáp xuống đóa hoa “đinh” kỳ dị, bị cuốn hút bởi chính sự nguy hiểm và khác thường ấy.
Một điểm mà nếu bạn lắng nghe nhạc của X Japan sẽ dễ dàng nhận ra, và có lẽ cũng là điều khiến tôi càng thêm trân quý âm nhạc của họ, là dũng khí đối mặt trực diện với những góc tối tăm, bạo lực của tâm hồn nhưng tuyệt nhiên không một lời than thở hay trách móc cuộc đời. Vượt lên trên tất cả những lớp lang và ý tứ phức tạp, giai điệu và ca từ của họ là lời động viên chân thành, khơi dậy trong lòng người nghe tình yêu và sự trân quý cuộc sống, dù nó vốn dĩ chẳng hoàn hảo. Và suy cho cùng, chẳng phải chính những điều không hoàn hảo ấy mới làm nên vẻ đẹp độc đáo và đáng sống của cuộc đời này sao?