Thích nó từ đó đến giờ!
N yêu dấu,
Nếu đột nhiên tôi hỏi bạn “Đâu là bài hát bạn thích trong thời gian dài nhất?’’, cái tên đầu tiên xuất hiện sẽ là gì nhỉ? Theo tôi đoán, bài nhạc ấy hẳn đã làm bạn say mê từ cách đây lâu lắm rồi, thậm chí còn khiến bạn như tỉnh dậy từ cơn mê vì nhận ra những điều hiển nhiên ở bản thân mình nhưng sao lâu nay không hề hay biết. Cái bài mà dù cho bao nhiêu năm tháng trôi qua, bao nhiêu kỷ niệm và mối quan tâm đã chìm vào dĩ vãng, vẫn chiếm giữ một vị trí quan trọng trong lòng bạn. Cái bài mà, sau ngần ấy thời gian vẫn còn khả năng làm bạn rung động, hoặc ít ra vẫn đủ khả năng làm bạn thích thú mỗi khi nghe lại.
Hì hì, tôi có một bài như thế đấy! Bài nhạc có thời lượng tương đối dài đầu tiên tôi mê, bài nhạc rock đầu tiên khiến tôi nhận ra thế giới ấy quyến rũ một cách đầy phức tạp chứ không chỉ quậy phá đơn thuần, và là một trong những bài nhạc bí ẩn mà đến giờ tôi vẫn chưa hiểu được ẩn ý bên trong: Stairway to Heaven của Led Zeppelin.
Tôi còn nhớ khá rõ khoảnh khắc chuyện ấy xảy ra. Đó không phải lần đầu tiên tôi nghe nó, nhưng hôm ấy, dường như tôi đã đạt đủ độ chín muồi để cảm nhận được những xung động mà trước đây chưa hề biết đến. Tôi tiếp xúc với nhạc rock từ khá sớm và nhanh chóng nhận ra công dụng thần kỳ của loại nhạc này. Khí thế hừng hực của nó đã nhiều phen tiếp thêm năng lượng tinh thần giúp tôi đánh bại đám bài tập về nhà nhiều như chui ra từ niêu cơm của Thạch Sanh. Bữa nào ngán học quá, tôi lại cầu cứu ông thần nhạc rock và lần nào cũng được ông đáp trả. Tuy rằng khi nhạc nổi lên, tôi dành sự quan tâm đến nó nhiều hơn chồng sách vở đang mở ra trước mặt, và kết quả là tôi nghe nhạc nghiêm túc hơn học hành; nhưng sau một hồi, sự tập trung bắt đầu chuyển hướng sang đúng đối tượng. Âm nhạc vẫn mạnh mẽ nhưng không còn lấn át. Nguồn năng lượng mới nãy còn mời gọi tôi “dẹp hết đi, quậy tưng lên’’ thì giờ truyền sức mạnh để tôi ngồi im suy nghĩ cho ra cách giải bài tập. Không phải nói quá, nhưng nếu không có rock chắc con đường học hành của tôi chật vật lắm!
Một phần vì còn nhỏ, một phần vì muốn lên tinh thần nên tôi hay chọn những bản nhạc đơn giản với giai điệu dễ theo dõi và tiết tấu nhanh để nghe khi học. Tuy nhiên, thứ thật sự thu hút tôi bất chấp khả năng nhận thức non nớt của một đứa trẻ lại là những bài phức tạp, biến đổi nhiều nhưng bằng cách nào đó vẫn giữ được sợi dây liên kết xuyên suốt từ đầu đến cuối mà Stairway to Heaven là một ví dụ điển hình.
Hôm ấy, tôi bỗng có hứng nghe bài này. Ba tôi hay mua CD classic rock, là loại đĩa tập hợp nhạc từ nhiều ban khác nhau dựa trên điểm tương đồng để tạo nên trải nghiệm nghe vừa đa dạng vừa thống nhất. Stairway to Heaven là bài đầu tiên trong đĩa ấy, tiếp theo là Soldier of Fortune của Deep Purple rồi mới đến mấy bài dễ nghe. Tôi luôn thấy cách sắp xếp vậy hơi lạ. Ai lại đi mở đầu với hai cây đại thụ có thân hình hoành tráng với bao tán cây tỏa ra um tùm rồi sau đó dẫn người nghe qua vùng thảo nguyên nơi cây cỏ chỉ có thể lạo xạo dưới đất chứ! Tôi thấy tội nghiệp cho những bài bị xếp sau hai kiệt tác kia. Chúng không hề dở, khổ nỗi cứ bị sự phức tạp và sâu lắng của hai bài đầu làm lu mờ.
Chính vì không thích cách phân bổ kỳ cục ấy mà tôi rất ít khi chọn đĩa này. Hầu như tôi chỉ mở nó khi muốn nghe Stairway hoặc Soldier thôi. Tôi có thói quen ngân nga theo nhạc. Nghe những giai điệu quen thuộc ấy suốt mấy năm, tôi đã thuộc làu chúng và dễ dàng hát theo không trật nhịp nào. Đôi khi cao hứng, tôi còn múa may giả bộ làm nhạc trưởng kiêm tay chơi guitar, trống, kèn… Ngồi yên nghe đã đủ hay, nhưng giả bộ biểu diễn còn khiến bài nhạc hay hơn gấp mười!
Tuy nhiên, vào cái hôm chuyện ấy xảy ra, cơ thể tôi như bị yểm bùa bất động. Mắt tôi mở to, nhìn trân trân vào khoảng không vô định trong khi tâm trí tôi phân tách làm đôi. Một bên chăm chú dõi theo nhạc, bên còn lại cố gắng lục lọi trong vốn hiểu biết hạn chế của một đứa nhóc mới 12, 13 tuổi để xem liệu có gì đủ khả năng giải mãi tín hiệu lạ mà bài hát đang truyền đến tôi hay không. Tín hiệu ấy dường như làm tai tôi thính hơn. Tôi bắt đầu nhận ra những điểm nhấn nhá trước giờ chưa từng để ý. Vô vàn thanh âm và tiếng vang vọng rất khẽ liên tục truyền đến tai tôi khiến bài hát vốn đã phức tạp nay càng thêm ma mị. Đến cả tim tôi dường như cũng bị ảnh hưởng bởi một luồng hưng phấn bất chợt dâng tràn.
Chuyện siêu thực như thế, đó là lần đầu tiên tôi được trải nghiệm. Nhưng không hiểu sao ấy tượng nó để lại không hề xa lạ chút nào! Có cái gì đó thân thuộc, gần gũi, giống như mình vừa tìm được một mảnh ghép thất lạc của bản thân vậy. “Tín hiệu’’ không đến từ nơi nào đó xa xăm bên ngoài mà dấy lên từ bên trong buộc cơ thể phải tạm ngưng những hoạt động không cần thiết để tập trung toàn lực nắm bắt nó. Tôi luôn thấy có được trải nghiệm ngày hôm ấy là một điều may mắn. Như đã kể với bạn, tôi thích nhạc rock. Ngay cả khi chưa biết đến trải nghiệm “Ồ quao!’’ kia, rock đã giữ một vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của tôi. Nhưng phải đến khi giác quan được mở rộng, và cảm xúc bị kích thích mãnh liệt bởi những tác nhân không thể xác định, tôi mới bắt đầu nhận ra vẻ đẹp của loại nhạc này. Đúng là trải nghiệm ấy cần thời gian để tích tụ và thành hình (tôi nghe rock suốt mấy năm trời thì nó mới xuất hiện), nhưng cảm giác vô cùng thỏa đáng! Giống như gặp lại bạn cũ sau một thời gian dài xa cách vậy. Bạn trông vẫn giống bạn, nhưng nhờ tâm trí mới mẻ, ta nhận ra nét thầm kín trong ánh mắt ấy, nụ cười kia mà trước giờ ta vô tình chẳng thèm để mắt tới.
Hành trình âm nhạc của tôi biến chuyển nhiều sau sự kiện ấy. Nghệ sĩ yêu thích, bài hát yêu thích bắt đầu lộ diện và thay đổi theo từng thời kỳ. Một vài trong số đó chợt đến chợt đi như cơn mưa rào, một số khác lại trường tồn hơn. Nhưng dù sở thích nghe nhạc của tôi có thay đổi ra sao, Stairway to Heaven vẫn luôn là “bài hát đó’’. Viên gạch đầu tiên đặt nền móng cho tất cả. Một loại rượu quý mà càng trải qua thời gian mài giũa vị giác với đa dạng nhiều loại thức uống, tôi lại càng trân trọng giá trị bất hủ của nó hơn. Ở nó luôn tồn tại một cái gì đó ngoài tầm với, nhưng đồng thời cứ mãi thôi thúc tôi: ráng chút nữa đi, sắp tìm ra rồi! Tôi hay ví von bài hát này như một nguồn bí ẩn bất tận, vẻ đẹp thật sự của nó tôi có lẽ sẽ chẳng bao giờ nắm bắt được. Nhưng thế cũng đâu có sao! Cần gì phải hiểu tất cả, tin tưởng vào cảm nhận của mình là được.
Sài Gòn
15/8/2025